Wielu początkujących muzyków, którzy zaczynają swoją przygodę z ukulele, zastanawia się, czy wiedza zdobyta podczas nauki gry na gitarze, jest im w jakimś stopniu przydatna. Szczególnie nurtujące bywa pytanie o to, czy chwyty na ukulele są takie same jak na gitarę. Odpowiedź, jak to często bywa w muzyce, nie jest jednoznaczna i wymaga pewnego wyjaśnienia.
Podstawowa różnica tkwi w budowie instrumentów. Ukulele jest znacznie mniejsze od gitary, ma krótszą menzurę i zazwyczaj cztery struny, podczas gdy gitara ma ich sześć. To właśnie te różnice determinują sposób, w jaki gramy akordy. Choć pewne dźwięki i ich kombinacje są wspólne dla obu instrumentów, sposób ich tworzenia na gryfie jest odmienny.
Różnice w strojach i ich wpływie na akordy
Kluczową kwestią, która odróżnia akordy na ukulele od gitarowych, jest ich strojenie. Najpopularniejszy strój dla ukulele sopranowego, koncertowego i tenorowego to tzw. „re-entrant tuning”, gdzie struna G (czwarta licząc od góry) jest zestrojona wyżej niż struna C (trzecia). W przypadku gitary stosuje się zazwyczaj strój standardowy EADGBe. Ten sam strój, ale na instrumencie o mniejszej menzurze i mniejszej liczbie strun, powoduje, że akordy, które znamy z gitary, na ukulele będą brzmiały zupełnie inaczej.
Przyjrzyjmy się temu bliżej. Akord C-dur na gitarze to zazwyczaj układ palców na strunach A, D, G, H i E. Na ukulele, w stroju re-entrant, akord C-dur często chwyta się jednym palcem na trzecim progu struny A. Dźwięki składowe akordu C-dur to C, E, G. Na gitarze uzyskujemy je w określony sposób, a na ukulele – w zupełnie inny. To trochę tak, jakby próbować napisać to samo zdanie używając innej liczby liter i innego alfabetu.
Wspólne punkty i przenoszenie wiedzy
Mimo tych zasadniczych różnic, nie oznacza to, że nauka gry na gitarze jest zupełnie bezużyteczna dla ukulele. Pewne koncepcje i podstawy teorii muzyki są oczywiście uniwersalne. Rozumienie budowy akordów, interwałów, skal czy rytmiki to wiedza, która procentuje na każdym instrumencie strunowym. Co więcej, niektóre akordy na ukulele mają swoje bardzo zbliżone odpowiedniki na gitarze, zwłaszcza te grane w pozycjach otwartych.
Jeśli nauczyliśmy się już pewnych chwytów na gitarze, możemy próbować interpretować ich układ na gryfie ukulele, pamiętając o różnicach w stroju i liczbie strun. To wymaga jednak pewnego „przestawienia” myślenia i zrozumienia, jak te same dźwięki są realizowane na mniejszym instrumencie. Niektóre układy palców z gitary mogą być na ukulele po prostu niemożliwe do wykonania lub będą brzmiały nieprawidłowo.
Praktyczne wskazówki dla gitarzystów na ukulele
Dla gitarzystów rozpoczynających przygodę z ukulele, najlepszym podejściem jest traktowanie go jako nowego instrumentu z własnym zestawem akordów i technik. Oczywiście, można korzystać z pewnych analogii, ale nie należy zakładać, że wszystkie chwyty będą identyczne. Warto zaopatrzyć się w tabulatury lub schematy akordów dedykowane ukulele.
Warto pamiętać, że ukulele jest instrumentem o nieco innym charakterze i brzmieniu, co przekłada się również na wybór repertuaru i sposób aranżacji utworów. Choć wiele piosenek, które gramy na gitarze, można zagrać również na ukulele, często wymaga to adaptacji akordów i uproszczenia niektórych rozwiązań. W efekcie, choć podstawy mogą być podobne, ścieżka nauki i praktyki dla ukulele jest odrębna.
